SÂM ĐẠI HÀNH

Eleutherine Subaphylla Gagnep

Họ Lay dơn ( Iridaceae)

Tên khác Tỏi lào, Sâm cau, Tỏi đỏ, Tỏi mọi, Kiệu đỏ, Co nhọt (Lào).

Người ta dùng củ tươi hay phơi hoặc sây khô của cây tỏi đỏ làm thuốc với tên khoa học Bulbus Eleutherinis shbaphyllae.

Tính vị qui kinh: vị đắng mùi hơi hắc.

Thành phần hóa học: có eleutherin, eleutherola và một chất gọi Ex. Có tác dụng kháng sinh đối với Staphyllococcus aureus.

Tác dụng dược lý:

  1. Tác dụng kháng sinh: dịch chiết tỏi đỏ tẩm giấy có đường kính 10mm đặt trên thạch có cấy vi trùng, có tác dụng hạn chế sinh sản của vi trùng Diplococcus pneumoniae, Streptococcus hemolyticus Staphyllococcus aureus. Tác dụng yếu hơn đối với Shigella flexneri, Shiga, Bacillus mycoides, B.anthracis. Không có tác dụng đối với Escherichia coli, Bacillus pyocyaneus, B.diphteriae.
  2. Tác dụng chống viêm: làm giảm phản ứng phù thực nghiệm trên chân chuột ( thí nghiệm so sánh với Hydrococtison thấy gần tương tự).
  3. Độc tính: chuột nhắt uống với liều 169g/kg ( 1 lần), thỏ uống 26g/kg/ngày ( uống liền 3 ngày), không biểu hiện nhiễm độc, súc vật uống bình thường.

Trên lâm sàng, thấy có tác dụng tốt đối với chốc đầu trẻ em, nhọt đầu đinh, viêm da mủ, viêm họng cấp và mạn tính, chàm nhiễm trùng, tổ đỉa, vẩy nến.. ( khoa Da liễu Bệnh viện Bạch mai và Quân y viện 108).

Công dụng: Sâm đại hành đựoc dùng thuốc bổ máu, chữa mệt mỏi, tiêu độc dùng dưới dạng rượu, nước sắc hay chế thành viên.

Liều dùng: ngày uống 4 - 12g tỏi lào khô hay 12 - 30g tỏi lào tươi.

  1. Rượu tỏi đỏ: tỏi đỏ khô thái mỏng 100g, rượu uống vừa đủ 1 lít. Ngâm trong 10 - 15 ngày. Ngày uống 20 -30ml ( một cốc con) chia 2 lần uống vào trước 2 bữa cơm chính, uống liên tục trong 15 - 20 ngày.
  2. Nước sắc tỏi đỏ: tỏi đỏ tươi 12 - 30g, nước 400ml. Sắc còn 150ml, chia làm 2 lần, uống trước 2 bữa ăn chính.
  3. Viên tỏi đỏ: dịch chiết tỏi đỏ bằng rượu 40 độ, cô đến khô, chế thành viên, mỗi viên 0,25g. Người lớn uống 9 - 12 viên, chia làm 3 lần uống trong ngày. Trẻ em từ 1 - 5 tuổi: ngày uống 2 - 6 viên. Trẻ em 6 - 13 tuổi: ngày uống 6 - 8 viên.