VIỆT CÚC HOÀN

( Đan khê tâm pháp )

Thành phần:

Thương truật, Hương phụ, Xuyên khung, Lục khúc, Sơn chi tử (sao): lượng bằng nhau.

Cách dùng: Tất cả tán bột mịn dùng nước làm hoàn, mỗi lần uống 8 - 12g với nước sôi ấm. Có thể dùng làm thuốc thang sắc uống, liều lượng tùy chứng gia giảm.

Tác dụng: Hành khí giải uất.

Giải thích bài thuốc:

Bài thuốc này có tác dụng điều trị: 6 chứng uất ( khí uất thường thường biểu hiện ngực bụng đầy tức, thấp uất thực trệ thường do ăn uống không tiêu, bụng trên đầy no, ợ hơi, nôn đàm hỏa uất kết, tích trệ trung tiêu, thăng thanh giáng trọc bị rối loạn, thường thấy ợ hơi chua, khí huyết uất trệ thường sinh ra các chứng đau).

Tất cả các chứng uất đều gây ra các triệu chứng trên, trong đó khí uất là nguyên nhân chính vì khí hành giải uất thì huyết hành tức là huyết lạc lưu thông, khí huyết trệ thì đàm hỏa thấp thực, hết ứ trệ đau này cũng được tiêu trừ. Trong bài thuốc:

Ứng dụng lâm sàng:

Bài thuốc thiên về hành khí giải uất nhưng trên lâm sàng tùy theo tình hình bệnh lý chứng uất nào nặng hơn mà gia vị.

  1. Nếu khí uất nặng lấy Hương phụ làm chủ gia Mộc hương, Hậu phác, Chỉ xác để tăng cường hành khí giải uất.
  2. Nếu thấp trệ nặng lấy Thương truật làm chính gia Phục linh, Trạch tả để lợi thấp.
  3. Nếu thực tích nặng lấy Lục khúc làm chính gia Mạch nha, Sơn tra để tiêu thực; đờm uất nặng gia Nam tinh, Bán hạ, Qua lâu để tiêu đàm.
  4. Nếu huyết ứ nặng lấy Xuyên khung làm chính gia Đào nhân, Hồng hoa, Xích thược để hoạt huyết hóa ứ.
  5. Trường hợp hỏa uất nặng lấy Chi tử làm chính gia Hoàng liên, Long đởm thảo, Thanh đại để thanh nhiệt giáng hỏa; nếu kiêm hàn gia thêm Ngô thù du để khu hàn v.v..tùy chứng gia giảm.
  6. Bài thuốc dùng trị đau bụng kinh ở phụ nữ, viêm gan mạn, đau sườn, chứng tâm thần phân liệt thể khí uất có thể gia thêm Uất kim, Phật thủ, Diên hồ sách, Xích thược để tăng thêm tác dụng hành khí sơ can giải uất.
  7. Bài thuốc có thể điều trị các chứng đau dạ dày cơ năng, rối loạn tiêu hóa, bụng đầy ợ hơi, ợ chua gia thêm Sa nhân, Trần bì có hiệu quả tốt.

Chú ý: Bài thuốc chỉ nên dùng chữa thực chứng nếu trường hợp hư chứng gây nên bụng đầy kém ăn, tiêu lỏng không nên dùng.

Phụ phương:

LƯƠNG PHỤ HOÀN

( Lương phương tập dịch )

Thành phần:

Cao lương khương, Hương phụ: lượng bằng nhau.

Cách dùng: tán thành bột mịn dùng nước cơm, Nước Gừng tươi cho tí muối làm thành viên nhỏ, mỗi lần uống 4 - 6g; có thể dùng làm thuốc thang.

Tác dụng: ôn trung tán hàn, hành khí chỉ thống.

Chủ trị: chứng Can khí uất trệ, hàn ngưng do tỳ vị gây nên, sườn bụng đau bứt rứt gia thêm Can khương, Thanh bì, Mộc hương, Đương qui để tăng thêm tác dụng hành khí trừ hàn chỉ thống.