Văn nghệ
25 Tháng Giêng 2012 6:00 CH (GMT+0700)
Sanh và sam – cây kiểng độc đáo ở Phú Yên

Sau một thời lộc vừng lên ngôi, có lẽ đây là thời của sanh và sam. Sanh giống ươm từ hạt được bán dạo khắp nơi trong phố, ngoài quê. Những vườn cây kiểng trị giá vài chục tỉ cũng là sanh. Có những “cụ sanh” mà chủ nhân ra giá đến hai tỉ bạc, chưa bán! Cây sam và linh sam (cây ba chia) kén người chơi hơn và thị trường cũng hẹp hơn, nhưng quan trọng đây là loài cây được xem là đặc trưng của vùng đất Phú Yên.

 

cay-sanh.jpg

Cây sanh dáng làng của anh Huỳnh Tấn Hiệp - Ảnh: T.QUỚI

Theo giới chơi cây cảnh, sở dĩ sanh cảnh có giá trị kinh tế cao là do nhu cầu của thị trường phía Bắc lớn. Trước đây lộc vừng đáp ứng nhu cầu của các “đại gia” phía Nam, còn bây giờ cây sanh đáp ứng thị trường phía Bắc và một phần bán sang Trung Quốc. Nếu như tứ linh có long, lân, quy, phụng thì tứ mộc là sanh, sung, đa, lộc. Vì thế nên nhiều người chọn sanh cảnh đặt trong nhà để mọi thứ tài, lộc, sự nghiệp, tình cảm luôn sinh (sanh) sôi nẩy nở. Một gốc sanh cảnh tùy theo dáng thế, gốc rễ có giá từ vài triệu, vài chục triệu đến trăm triệu, thậm chí giá bạc tỉ cũng có người sẵn lòng bỏ tiền mua!

 

Không như sanh có thể ươm hạt, sam và linh sam là loài mọc tự nhiên, sau đó mới đem về trồng vô chậu kiểng. Sam và linh sam mọc ở núi, vùng nắng và gió, ở các đảo miền Trung, trong đó nhiều nhất là Phú Yên và Ninh Thuận. Vì thế cây có gốc rễ trồi lên, thân cằn cỗi, lá nhỏ dày, có gai, bông tím (linh sam), chịu mưa nắng và các tác động từ tự nhiên. Dáng thế của cây gần như bất quy tắc. Đặc biệt, linh sam có thể tạo dáng lũa rất tốt mà không phải cây thân gỗ nào cũng có thể làm được.

 

Ở Phú Yên không ít người làm giàu nhờ sanh và sam cảnh. Nhưng cũng không ít người chỉ sưu tầm, tạo dáng chúng như một thú chơi tao nhã, để thư giãn sau một ngày làm việc, chiêm nghiệm cuộc đời, trải lòng vào thiên nhiên. Trong số này phải kể đến hai “nghệ nhân” cây cảnh ở TP Tuy Hòa là doanh nhân Huỳnh Tấn Hiệp và bác sĩ Bùi Trần Ngọc.

 

cay-sanh1.jpg

Cận cảnh cây sanh dáng làng của anh Huỳnh Tấn Hiệp - Ảnh: T.QƯỚI

“Cụ sanh” của anh Huỳnh Tấn Hiệp, đến cả chủ nhân của nó cũng không biết bao nhiêu tuổi. Chỉ biết đường kính thân chính nơi to nhất khoảng 50cm. Cây có bốn cành phụ và một thân chính, có chín nhánh rễ đại (mỗi nhánh chỉ có một rễ, chỗ lớn nhất có đường kính khoảng 30cm) châm thẳng xuống đất song song với thân chính. Có cảm giác như đây là những thân phụ nối liền cành nhánh phía trên lượn theo thế hoành. Thân, rễ u nần, mốc meo, nhưng tán lá xanh đều vươn lên tràn đầy nhựa sống. Cây có dáng làng, làm người xem liên tưởng đến hình ảnh cây đa làng. Theo giới chuyên môn, cây sanh này có ít nhất trăm năm tuổi! Anh Hiệp nói: “Tôi đặt tên cho tác phẩm này là “Cây đa Tân Trào” để ghi nhớ một phần lịch sử đất nước. Con số 5 cành, 9 rễ, 9 nhánh phù hợp với triết lý phương Đông ứng với một vòng kiếp người: sinh, trưởng, lão, tử (sinh ra, trưởng thành, già và chết). Số 5, 9 đều trúng vào chữ “sinh”, sự khởi đầu tốt đẹp. Theo anh Hiệp, “Cây đa Tân Trào” này đã có người hỏi mua với giá khủng (xấp xỉ 2 tỉ) nhưng anh không bán, vì đây là tác phẩm để mừng 400 năm Phú Yên, cũng là cây “đinh” trong vườn.

 

Cây sanh của bác sĩ Bùi Trần Ngọc, tuy nhỏ hơn về tuổi đời nhưng giá trị cũng không kém. Cây sanh dáng hạc của ông đã có người dạm mua với giá 1,5 tỉ. Ngoài sở hữu cây sanh hàng “khủng”, cả hai nghệ nhân Huỳnh Tấn Hiệp và Bùi Trần Ngọc đều sở hữu nhiều bonsai khác, trong đó có sam và linh sam. Đây là loài bonsai đặc trưng của vùng đất Phú Yên mà những người chơi cây cảnh nơi đây phải có để giới thiệu bạn bè. Vườn cây cảnh quý của ông Đoàn Khanh (phường 5, TP Tuy Hòa) có hai cây linh sam được xem là độc đáo ở Phú Yên. Một cây dáng thác đổ, một cây dáng bạt phong. Cả hai đều có lá nhỏ, gai nhỏ và hoa tím, riêng cây linh sam bạt phong ra hoa chùm đều khắp cây rất đẹp.

 

cay-sam.jpg

Cây linh sam (ba chia) thế Huynh đệ đồng khoa của bác sĩ Bùi Trần Ngọc - Ảnh: N.THẮNG

Bác sĩ Bùi Trần Ngọc tâm sự: “Nghệ thuật chơi cây cảnh mang tính quần chúng rộng rãi nhưng cũng mang tính dân tộc, nhân văn, triết lý sâu sắc và sáng tạo mới mẻ. Sau giờ làm việc căng thẳng mình có thể thư giãn bên cây cảnh để giảm stress”.

 

Ông Huỳnh Thạch Thảo, nguyên Chủ nhiệm CLB Cây cảnh tỉnh Phú Yên, nhận định: “Một cây sanh, sam tăng giá trị, trở thành tác phẩm nghệ thuật phải là những cây đạt các chuẩn mỹ - kỳ - cổ (cây lâu năm, thân kỳ quái, dáng thế đẹp). Vẻ đẹp của cây phải là: da mốc, thân quái, rễ kiềng, gốc bồ, ngọn chỉ, sẹo liền, cành ngọn. Hai cây sanh dáng làng và dáng hạc của anh Hiệp và bác sĩ Ngọc thuộc vào loại “hàng độc”, đáp ứng được những tiêu chuẩn trên.

 

QUỲNH MAI

Viết bình luận của bạn ở đây
Họ tên:
Email:
Tiêu đề:
Bình luận:
Mã bảo mật:
Mã bảo mật
  
Loại Mua Bán
Đvt: triệu đồng/lượng
  
THỜI TIẾT
LIÊN KẾT
Báo Phú Yên điện tử - http:// www.baophuyen.com.vn. Cơ quan chủ quản: Tỉnh ủy Phú Yên
Giấy phép xuất bản số 210/GP-BC của Bộ Văn hóa - Thông tin cấp ngày 17-11-2005
Tòa soạn: 62 Lê Duẩn, TP.Tuy Hòa. Điện thoại: (057).2211110 - (057).3842488, Fax: 057.3841275.
E-mail: toasoandientu@baophuyen.com.vn. Ghi rõ nguồn "Báo Phú Yên điện tử" khi sử dụng lại thông tin từ website này.
Tổng biên tập: Phạm Thanh Phong
Trang chủ | Toà soạn | Quảng cáo | Đặt báo | Liên hệ
Bản quyền 2005 thuộc Báo Phú Yên Online
Thiết kế bởi nTek