Chủ Nhật, 25/08/2019 09:51 SA
Người đi bắt “ma lai”
Thứ Bảy, 23/10/2010 18:00 CH

Dỏn là người có vóc dáng bình thường, nước da bánh mật, giọng nói lơ lớ, gặp người quen, trên môi anh luôn hiện hữu nét cười nhân hậu. Lần này trở lại Sơn Hòa, tôi lên những buôn làng anh từng bám trụ bảo vệ cuộc sống bình yên.

 

bm101023.jpg

Trung tá Lê Văn Dỏn - Ảnh: H.TOÀN

Những vạt nắng ở miền sơn cước rót mật xuống dãy đồi hình bát úp, chảy tràn vào thung lũng xanh mướt cây rừng. Từ đêm qua, già làng Ma Tul ở buôn Tân Hiên, xã Sơn Phước (huyện Sơn Hòa) đã ra suối chọn mạch nước trong lành để chuẩn bị cho bữa rượu cần đón trung tá Lê Văn Dỏn.

 

Khi mặt trời lên quá cây sào, MaTul xuống chân nhà sàn tiếp Dỏn:

 

- Hẹn trước rồi. Cán bộ Dỏn không lên đây thì bà con phải bắt đền thôi.

 

- Con lên đây với già làng như về nhà mình thôi mà. Không hẹn thì vài bữa cũng phải về.

 

Bỏ túi xách góc nhà, tôi vèo ra suối rửa mặt, trong khi Dỏn mở túi kẹo phát cho bọn trẻ, còn già làng MaTul bày rượu cần ra sàn nhà, gọi thêm mấy người vào cuộc vui cho đến khi vị thơm nồng của rượu nhạt dần.

 

NHỮNG CÂU CHUYỆN NHỚ ĐỜI

 

6 năm qua, trung tá Lê Văn Dỏn trực tiếp ngăn chặn 15 vụ nghi kỵ “ma lai”, “cầm đồ thuốc độc”, tham mưu cho cấp ủy, chính quyền hòa giải 52 vụ việc mâu thuẫn. Qua đó, anh được công nhận là chiến sĩ giỏi, chiến sĩ thi đua cơ sở, đảng viên xuất sắc, là điển hình học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, được Giám đốc Công an Phú Yên, huyện ủy Sơn Hòa tặng nhiều bằng khen, giấy khen.

Trong một đêm mưa hai năm trước, Mí Khóc (buôn Tân Hiên) đau bụng dữ dội. Người nhà vào rừng lấy thuốc uống nhưng không đỡ; cúng bái thần linh cũng không xoa dịu cơn đau. Mí Khóc nghi ngờ Ma Nữ, em rể của chồng là “ma lai” ám hại mình khi hai bên tranh chấp đất. Ma Nữ phản đối, đòi chứng minh bằng một trong ba “phép thử”. Một là, mỗi bên chọn một người để dân làng đưa lên chòi trói lại, rồi xông khói phân gà và ớt xiêm xanh, mắt người nào không đỏ và không ứa lệ chính là “ma lai”. Hai là, mỗi bên cắt cổ con gà thả xuống suối, con gà bên nào vùng vẫy ngược dòng thì bên đó có “ma lai”. Ba là, chọn người khỏe mạnh lặn xuống dưới suối, người nào chồm lên trước bị coi là “ma lai”. Khi đó, sẽ bị đuổi khỏi buôn làng, dòng họ bị khinh miệt và phải nộp phạt heo, gà, bò, rượu cúng thần linh.

 

Nghe tin, trung tá Dỏn vượt màn đêm lên tận nơi can thiệp. Anh vừa cất tiếng thì dòng họ Mí Khóc cản trở: “Nó là “ma lai”, cán bộ Dỏn phải để hai bên tự xử”. Can không được, Dỏn tìm già làng Ma Tul kiên nhẫn thuyết phục: “Mí Khóc đau bụng là do bệnh, già làng nên khuyên họ đưa vào bệnh viện. Nếu kéo dài sẽ nguy hại tính mạng.”

 

Già làng ngồi lặng lẽ rồi nói:

 

- Đã là luật tục thì không ai né tránh. Phải để coi thử đứa nào là “ma lai” chứ!

 

- Không có “ma lai” đâu. Đau bệnh phải đến bệnh viện cứu chữa, đừng tin những chuyện mơ hồ. 

Trắng đêm, Dỏn ngồi thuyết phục. Tới khi gà rừng báo hiệu sắp sáng, cuộc “lặn nước” sắp diễn ra, Ma Tul mới chịu ra suối, ra hiệu hai bên lắng nghe trung tá Dỏn giải thích: Thưa bà con! Muốn lặn nước thì phải nén thở. Người nào sức kém, hơi thở nén trong thời gian ngắn thì phải ngoi lên khỏi mặt nước trước, chứ không phải người đó là “ma lai”, người nào cố nén hơi thở rất dễ chết ngạt. Hành xử kiểu này rất nguy hiểm, mà Mí Khóc cũng không hết bệnh.

 

Ma Tul nói tiếp: Lâu nay buôn làng mình nghi kỵ “ma lai”, nhưng cán bộ Dỏn bảo không có. Bây giờ đưa Mí Khóc xuống bệnh viện cho bác sĩ bắt cái bệnh. Chừng nào không xong thì tính.

 

Những ánh mắt nhìn nhau, rồi lặng lẽ ra về. Dỏn trộm nghĩ, nếu Mí Khóc mắc bệnh hiểm nghèo thì già làng và đồng bào còn tin mình không? Để giải tỏa nỗi lo đó, anh đến bệnh viện tìm hiểu và được biết Mí Khóc nhiễm khuẩn đường ruột, nên thở phào nhẹ nhõm. Bảy ngày sau, Mí Khóc xuất viện, trung tá Dỏn tác động Ma Tul cùng nhiều già làng khác lấy đó làm cơ sở để loại trừ “ma lai”.

 

Có lần, Dỏn về buôn Xây Dựng (xã Suối Trai) nhìn thấy già làng Oi Rẫy trầm tư. Dỏn tìm hiểu mới biết, trước đó Hờ Pen bệnh nặng phải vào bệnh viện cấp cứu. Ở viện, Hờ Pen được Oi Dét ở buôn Ma Lăng (xã Cà Lúi) mời hút thuốc, uống nước. Một tuần sau, Hờ Pen tự ý về nhà nên sức khỏe suy kiệt. Trong cơn mê sảng, bà nghi ngờ Oi Dét “cầm đồ thuốc độc” khi mời mình uống nước. Nghe chuyện, dòng họ Hờ Pen đòi Oi Dét phải đền mạng. Ngược lại, người thân Oi Dét đòi lặn nước để phân xử. Lập tức, Dỏn đến bệnh viện tìm hiểu và được biết người phụ nữ này bị lao phổi, nên anh “bật mí” cho già làng giải thích sự thật, nhờ đó ngăn chặn một vụ hành xử theo luật tục.

 

Nhắc đến “ma lai”, già làng Ma Tul và nhiều người dân các xã Sơn Phước, Suối Trai, Cà Lúi, Ea Chà Rang, Krông Pa cùng tâm sự: Bây giờ ở buôn làng mình không còn “ma lai” nữa đâu, cán bộ Dỏn bắt hết rồi!.

 

CHIẾN SĨ CỦA BUÔN LÀNG

 

Đêm vùng cao, trong căn nhà sàn, Dỏn tâm sự:

 

- Tui là người Bana, tên thật Sô Văn Dỏn, sinh ra ở buôn Xí Thoại, xã Xuân Lãnh, (huyện Đồng Xuân). Trong kháng chiến, bác tui là Bí thư huyện ủy Miền Tây, cha tui là xã đội trưởng. Buôn làng tui sau ngày giải phóng giao thông cách trở, đói nghèo đeo bám, nhưng lo nhất vẫn là mỗi khi có người bệnh nặng thì đồng bào nghi ngờ “ma lai”, “cầm đồ thuốc độc” nên họ cúng bái thần linh rồi hành xử theo luật tục. Chứng kiến người chết do thiếu thuốc chữa bệnh, tui mơ ước trở thành bác sĩ, nhưng không thành.

 

Sau khi tốt nghiệp THPT, Dỏn khăn gói vào Tuy Hòa mua vé ra Huế để thi y khoa. Không ngờ, lúc ngủ ở phòng đợi tàu, kẻ gian lấy mất túi xách, Dỏn đành bỏ dở cuộc thi. Nhờ người quen hướng dẫn, Dỏn đăng ký vào Trường Công an Đá Bàn thuộc Công an tỉnh Phú Khánh…

 

Một năm sau, Dỏn ra Quảng Nam học trung cấp an ninh, đến cuối năm 1983 về Công an huyện Sơn Hòa và gắn bó hơn 26 năm qua. Những năm đầu chưa trải nghiệm thực tế, Dỏn phải đối mặt nhiều thử thách, vì những tập tục đậm màu sắc hoang đường còn tiềm ẩn trong đời sống buôn làng. Hậu quả, không ít người bị đuổi khỏi buôn, nộp phạt rượu, bò cúng tế thần linh, thậm chí có trường hợp chết oan. Sau nhiều đêm trăn trở, Dỏn bám trụ cùng ăn, cùng ở với đồng bào nhiều buôn làng, vận động đẩy lùi mê tín. Mới nghe tưởng dễ, nhưng chạm thực tế không đơn giản, nên ngoài việc tham mưu cho cấp ủy, chính quyền vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” gắn kết xóa bỏ những tập tục lạc hậu, Dỏn chủ động nắm bắt, kiên trì đấu tranh ngăn chặn vụ việc phát sinh.

 

Thời còn ở Đội an ninh, Dỏn trẻ tuổi đời, lẫn tuổi nghề, nhưng sau ba năm trong nghề trinh sát, anh làm Phó trưởng Công an xã Krông Pa. Dù phải ì ạch đạp xe vượt đèo, lội suối, nhưng Dỏn đã góp phần ngăn chặn tình trạng giết bò cúng bái, cùng với nhân viên y tế, nông nghiệp, vận động phòng chống sốt rét, tránh thai, vận dụng khoa học kỹ thuật trong chăn nuôi, trồng trọt đạt hiệu quả kinh tế cao. Trung tá Dỏn không sao quên được trong một lần về buôn Tân Hiên bị cú vấp chân, khiến anh bị cuốn trong dòng suối, bà con phát hiện, ném dây thừng cứu anh thoát chết.

 

Dỏn bộc bạch: Đã là cán bộ công an thì mình phải học tập và thực hiện nghiêm túc 6 điều Bác Hồ dạy CAND. Không được nói suông, mà phải bám cơ sở, thể hiện trách nhiệm bằng hành động cụ thể để dân tin yêu. Công an miền núi phải biết tranh thủ uy tín già làng để nắm tình hình, tìm hiểu đời sống đồng bào, hòa nhập với họ như đứa con của buôn làng và phải biết kiên trì, mềm dẻo trước mỗi vụ việc cần đấu tranh ngăn chặn…

 

Tạm biệt Sơn Hòa, tôi không quên được lời nhận xét chân tình của thượng tá Nguyễn Quốc Tuấn, Trưởng Công an huyện: “Trung tá Lê Văn Dỏn là một điển hình về người cán bộ công an luôn bám sát địa bàn cơ sở để gần dân, chăm lo cho dân, vì nhân dân phục vụ”.

 

PHAN THẾ HỮU TOÀN

BÌNH LUẬN
Mã xác nhận:



Nhập mã:

CÁC TIN KHÁC
Ấm nồng tình đất, tình người Phú Yên
Thứ Sáu, 22/10/2010 18:30 CH
Tìm dấu ngục xưa
Thứ Bảy, 16/10/2010 19:00 CH
Rộn ràng Đại lễ nghìn năm
Thứ Bảy, 09/10/2010 11:00 SA
Tướng về quê
Thứ Bảy, 02/10/2010 16:00 CH
Nghề dán keo làm đẹp đồ dùng
Chủ Nhật, 26/09/2010 11:00 SA
Giàu nhờ trồng sanh cảnh
Thứ Bảy, 25/09/2010 18:00 CH
  
Loại Mua Bán
Đvt: triệu đồng/lượng
  
THỜI TIẾT
LIÊN KẾT
Trang thông tin điện tử Báo Phú Yên - Địa chỉ: http://www.baophuyen.com.vn
Cơ quan chủ quản: Tỉnh ủy Phú Yên - Giấy phép hoạt động báo chí in số 1958/GP-BTTTT ngày 23 tháng 11 năm 2011
Giấy phép thiết lập trang tin điện tử tổng hợp trên mạng internet số: 22/GP-TTĐT ngày 27 tháng 3 năm 2015
Phó Tổng biên tập phụ trách: Đào Phạm Hoàng Quyên
Tòa soạn: 62 Lê Duẩn, phường 7, TP Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên
Điện thoại: (0257) 3841519, (0257) 3842488 - Fax: (0257) 3841275 - Email: toasoandientu@baophuyen.com.vn
Ghi rõ nguồn "Trang thông tin điện tử Báo Phú Yên" khi sử dụng thông tin từ website này
Trang chủ | Toà soạn | Quảng cáo | Đặt báo | Liên hệ
Bản quyền 2005 thuộc Báo Phú Yên Online
Thiết kế bởi nTek